Een bevraging van Iriscare toont aan dat bewoners in Brusselse woonzorgcentra steeds vaker complexe en gecombineerde zorgnoden hebben. Die evolutie vraagt om een bredere kijk op zorgzwaarte, ondersteuning en personeelsbeleid.

Veranderende bewonersprofielen

De bewonersprofielen in Brusselse woonzorgcentra veranderen. Zorgprofessionals geven al langer aan dat ze bewoners opvangen met steeds diversere en complexere zorg- en ondersteuningsnoden. Die nieuwe zorgrealiteit gaat verder dan het klassieke kader van ouderenzorg en vraagt om een beter inzicht in de profielen van bewoners en de impact daarvan op de werking van de voorzieningen.

Om deze evolutie beter in kaart te brengen, heeft Iriscare een bevraging uitgevoerd bij de Brusselse woonzorgcentra. De resultaten bevestigen dat de zorgcomplexiteit toeneemt, onder meer door een grotere aanwezigheid van bewoners met psychische stoornissen, verslavingsproblemen, neurocognitieve aandoeningen, situaties van handicap of een combinatie van meerdere problematieken. Deze inzichten moeten helpen om het beleid, de ondersteuning van de sector en de beschikbare middelen beter af te stemmen op de dagelijkse realiteit in de woonzorgcentra.

“Woonzorgcentra vangen vandaag bewoners op met zeer uiteenlopende en vaak complexe zorg- en ondersteuningsnoden,” zegt Tania Dekens, directeur-generaal van Iriscare. “Om zorg te bieden die echt aansluit bij die veranderende realiteit, moeten we verder kijken dan de klassieke medische zorgzwaarte. Ook psychische kwetsbaarheid, handicap, sociale kwetsbaarheid en gecombineerde noden moeten beter in beeld komen.”

Representatief beeld van de sector

Voor de bevraging richtte Iriscare zich tot de hoofdverpleegkundigen van Brusselse woonzorgcentra. Zij kennen de bewoners en hun dagelijkse zorgnoden goed en konden daarom een inschatting maken van de verschillende profielen die vandaag in woonzorgcentra worden opgevangen.

In totaal namen 66 woonzorgcentra deel aan de bevraging. Dat is 56% van alle Brusselse woonzorgcentra en goed voor 55% van de bezette bedden in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De resultaten geven daardoor een representatief beeld van de evoluties in de sector. Omdat één bewoner meerdere zorgnoden tegelijk kan hebben, kunnen de cijfers elkaar overlappen. Ze tonen dus vooral duidelijke tendensen voor de hele sector.

Vooral gecombineerde zorgnoden vallen op

De bevraging toont aan dat ernstige neurocognitieve aandoeningen en psychische kwetsbaarheden het vaakst voorkomen bij bewoners van Brusselse woonzorgcentra. Zo heeft naar schatting 38% van de bewoners een ernstige neurocognitieve aandoening, zoals dementie, en kampt 33% met een psychische kwetsbaarheid. Ook handicap (19%) en problemen met middelenafhankelijkheid (13%) komen duidelijk naar voren.

Opvallend is vooral dat veel bewoners niet met één enkele zorgnood geconfronteerd worden, maar met meerdere zorgnoden tegelijk. Meer dan een derde van de bewoners combineert verschillende zorg- en ondersteuningsnoden. Bij bewoners jonger dan 60 jaar is die complexiteit nog sterker aanwezig: 29% bevindt zich in een situatie van handicap, 24% kampt met problemen rond middelenafhankelijkheid en bijna de helft heeft twee of meer gecombineerde problematieken.

De resultaten tonen ook dat deze complexe profielen niet gelijk verdeeld zijn over alle woonzorgcentra. Sommige voorzieningen vangen een groter aandeel bewoners met complexe noden op, onder meer op het vlak van psychische kwetsbaarheid, neurocognitieve aandoeningen en gecombineerde problematieken. Dat komt deels doordat bewoners soms in een woonzorgcentrum terechtkomen bij gebrek aan aangepaste alternatieven in andere sectoren. Andere voorzieningen hebben er bewust voor gekozen om zich in bepaalde profielen te specialiseren.

Breder kijken dan medische zorgzwaarte

De resultaten tonen aan dat woonzorgcentra nood hebben aan een bredere mix van competenties om bewoners met complexere profielen goed te begeleiden. Het gaat niet altijd om meer personeel, maar ook om gerichte opleiding, gespecialiseerde expertise en een betere samenwerking tussen ouderenzorg, geestelijke gezondheid, handicapzorg en sociale ondersteuning.

Vandaag wordt zorgzwaarte in woonzorgcentra vooral gemeten aan de hand van medische schalen. Die geven een goed beeld van fysieke en verpleegkundige zorgnoden, maar brengen niet altijd de volledige realiteit in kaart. Zeker wanneer bewoners meerdere problematieken combineren, is een bredere kijk nodig om de ondersteuning, middelen en financiering beter af te stemmen op hun werkelijke noden.

“Deze evolutie vraagt ook om een bredere reflectie over de organisatie van zorg,” benadrukt Tania Dekens. “De beschikbare capaciteit binnen de ouderenzorg biedt kansen om na te denken over meer flexibele en multidisciplinaire vormen van begeleiding, op het kruispunt van ouderenzorg, geestelijke gezondheid en handicap. Zo kunnen we de sector beter ondersteunen, de continuïteit van zorg versterken en woonzorgcentra voorbereiden op de noden van morgen.”

Over Iriscare

Iriscare is een bicommunautaire instelling van openbaar nut (ION) en het aanspreekpunt bij uitstek voor alles wat te maken heeft met sociale bescherming in het Brusselse Gewest. Samen met zijn partners zorgt Iriscare ervoor dat alle Brusselaars krijgen waar ze recht op hebben: van kinderbijslag tot zorg en ondersteuning voor ouderen en personen met een handicap. Toegankelijkheid, professionaliteit en kwaliteit: elke dag, voor iedereen.