Een echte cultuuromslag teweegbrengen in de rusthuizen: dat is de doelstelling van de hervorming van de erkenningsnormen voor de voorzieningen voor ouderen in Brussel. Om de rusthuizen te begeleiden bij die evolutie is in de lente van 2024 het initiatief It takes a village gelanceerd. We spraken met Senior Montessori om een van de voorgestelde methodes beter te leren kennen.
In september 2024 werd de hervorming van de erkenningsnormen voor voorzieningen voor ouderen van kracht. Het doel: de rusthuizen (RH’s) en rust- en verzorgingstehuizen (RVT’s) helpen een cultuuromslag te maken, zodat het welzijn van de ouderen centraal staat in de opvang, begeleiding en zorg. Sinds april 2024 is er een ondersteuningsprogramma opgezet om de RH’s te begeleiden bij de cultuuromslag die de nieuwe normen inhouden. Het heet It takes a village.
Het omvat vijf trajecten en een brede waaier aan activiteiten die aangeboden worden aan rusthuizen. Zo is er de uitwisseling van praktijken, sessies voor gezamenlijke ontwikkeling, begeleiding op het terrein rond specifieke thema’s, co-constructie en innovatie, enz. Maar dat is niet alles. De rusthuizen kunnen begeleiding krijgen bij de Tubbe- of Montessorimethode. Maar wat is dat? Vandaag bekijken we de Montessorimethode, die afgestemd is op ouderen en zorgbehoevende personen.
Montessorimethode voor ouderen
De Montessorimethode wordt vaak geassocieerd met kinderen. Nochtans wordt deze methode al meer dan dertig jaar ook bij ouderen gebruikt. Het doel is dat ze dingen zelf kunnen blijven doen, een nuttige rol blijven spelen in hun gemeenschap en dagelijks plezier en waardigheid ervaren. “Vanuit onze visie staat de persoon centraal in de hulp- en zorgrelatie en wordt iedereen erkend en gewaardeerd, wat bijdraagt aan de levenskwaliteit en het psychologische welzijn,” verduidelijkt Valentine Peren, codirecteur van de vzw Senior Montessori. “We houden rekening met de individuele kenmerken van personen bij hun keuzes, passen de fysieke en sociale omgeving aan hun vaardigheden aan zodat ze succesvol zijn in hun dagelijks leven, en vervullen drie basisbehoeften: zelfredzaamheid, onafhankelijkheid en sociale participatie.“
Montessori en It takes a village: een zinvol partnerschap
In het kader van It takes a village worden verschillende benaderingen voorgesteld. Montessori er een van. “Het leek ons vanzelfsprekend dat Senior Montessori deel zou uitmaken van het initiatief It takes a village en op die manier zou bijdragen aan de hervorming van de normen voor de Brusselse rusthuizen. Die dynamiek om de cultuur te veranderen sluit naadloos aan op onze aanpak, vooral omdat verschillende aspecten van de hervorming expliciet geïnspireerd zijn op de persoonsgerichte aanpak die we dagelijks hanteren“, reageert Valentine Peren. “Deze deelname behoort tot de opdrachten van Senior Montessori: teams ondersteunen door een solide, samenhangend en duurzaam begeleidingstraject aan te bieden, ten dienste van een betere levenskwaliteit, zowel voor de bewoners als de professionals.”
23 rusthuizen worden begeleid
Via It takes a village begeleidt Senior Montessori 23 Brusselse rusthuizen en rust- en verzorgingstehuizen bij de invoering van de Montessorimethode in hun voorziening. De vzw informeert en sensibiliseert bewoners en hun naasten, leidt professionals uit de verschillende vakgebieden op, brengt de situatie in het rusthuis in kaart, stelt een groep van referentiepersonen samen en organiseert uitwisselingssessies. Het programma is ontworpen om de best mogelijke begeleiding te bieden aan alle voorzieningen en al hun medewerkers, van verpleegkundigen tot leidinggevenden en koks.
Er zijn ook proefprojecten uitgevoerd in drie rusthuizen. “Die bevestigden dat er een fase nodig is om te experimenteren en bij te stellen om zo dicht mogelijk bij de situatie op het terrein te kunnen blijven. Tegelijkertijd waren de evaluaties van de opleidingen en hun impact op de beroepspraktijk zeer positief. Ze toonden ook aan dat elk rusthuis op zijn eigen tempo vooruitgang boekt, afhankelijk van zijn geschiedenis, zijn middelen en zijn vermogen om te evolueren,” legt Valentine Peren uit. “We hebben gezien dat de professionals echt bereid zijn om hun dagelijkse praktijk te verbeteren en samen na te denken over de creatie van een aangepaste leefomgeving die ieders ontplooiing ondersteunt.”
De balans is positief
Na twee jaar begeleiding in het kader van It takes a village is Senior Montessori zeer optimistisch. “De resultaten bevestigen dat het de juiste keuze is om begeleiding aan te bieden waarbij de persoon centraal staat,” zegt Valentine Peren. “Bij de bewoners zien we meer zelfredzaamheid, betrokkenheid en onafhankelijkheid, terwijl ze minder last hebben van stemmingsstoornissen of slaapproblemen. Dat heeft positieve gevolgen die ook hun naasten opmerken. De professionals ondervinden meer motivatie, zingeving en welzijn op het werk. Tot slot stellen de voorzieningen die de Montessorimethode toepassen over het algemeen vast dat het personeelsverloop, het absenteïsme, de arbeidsongevallen en het gebruik van psychofarmaca dalen. Dat heeft een positief effect op zowel de kosten als de kwaliteit van de dienstverlening.“
De feedback van op het terrein is ook zeer bemoedigend. “Met de Montessorimethode neem je echt de tijd om de behouden capaciteiten in kaart te brengen. (…) Je denkt twee keer na voordat je iets doet in de bewoner zijn plaats,” getuigt een verpleegkundige. Er ontstaat een dynamiek die een impact heeft op alle medewerkers, ook die van de wasserij: “Vanaf nu doen we het samen. (…) Zou je me kunnen helpen? Zullen we dit samen doen?“
Wat met rusthuizen die nog aarzelen om de sprong te wagen naar Montessori? Valentine Peren stelt hen gerust: “Probeer het, wacht er niet mee. De Montessorimethode vergt geen extra tijd. Ze verandert vooral de manier waarop we samen leven en werken.”
